مقدمه: نوکیا و جایگاه تاریخی در صنعت موبایل
نوکیا، نامی که برای دههها با نوآوری، کیفیت ساخت بینظیر و دوام محصولاتش در صنعت تلفن همراه گره خورده است. این شرکت فنلاندی روزی پادشاه بلامنازع بازار موبایل جهان بود، اما با ظهور گوشیهای هوشمند و تغییر پارادایمهای بازار، مسیر پیچیدهای را پیمود. تصاحب بخش تلفن همراه نوکیا توسط مایکروسافت یکی از مهمترین رویدادهای دهه گذشته در عصر فناوری محسوب میشد. این اتفاق اما به معنی پایان کار نوکیا در حوزه سختافزار نبود و شرکت همواره به دنبال راههایی برای بازگشت دوباره به این بازار پررقابت بوده است.
تقسیمبندی جدید نوکیا پس از جدایی از مایکروسافت
پس از آنکه مایکروسافت بخش تلفن همراه نوکیا را تصاحب کرد، ساختار این شرکت غولپیکر دچار تغییرات اساسی شد. نوکیا برای حفظ بقای خود در عرصه تکنولوژی، به سه بخش اصلی و استراتژیک تقسیم شد که هر کدام مسئولیتهای مشخصی را بر عهده گرفتند.
بخش شبکه و تجهیزات ارتباطی (Nokia Networks)
این بخش هسته اصلی کسبوکار نوکیا را تشکیل میدهد و یکی از بزرگترین تأمینکنندگان تجهیزات زیرساختی مخابراتی در جهان محسوب میشود. با توجه به رشد روزافزون اینترنت همراه و نیاز به شبکههای نسل چهارم و پنجم، این بخش درآمد قابل توجهی برای نوکیا تولید میکند و پایههای مالی شرکت را مستحکم نگه میدارد.
بخش نقشهبرداری و موقعیتیابی (HERE Maps)
نقشههای دیجیتال نوکیا که با نام HERE شناخته میشدند، یکی از ارزشمندترین داراییهای این شرکت بودند. این سرویس رقیب جدی برای گوگل مپس محسوب میشد و در سیستمهای ناوبری خودروها و گوشیهای هوشمند استفاده میشد. نوکیا بعداً این بخش را به کنسرسیوم خودروسازان آلمانی فروخت تا منابع مالی لازم برای تمرکز بر سایر بخشها را فراهم کند.
بخش فناوریهای پیشرفته (Nokia Technologies)
این بخش مسئول مدیریت اموال فکری و ثبت اختراعات نوکیا است. نوکیا صدها اختراع مهم در حوزه ارتباطات بیسیم دارد که بسیاری از خانواده های شرکتهای بزرگ تولیدکننده گوشی هوشمند مجبور به پرداخت حق امتیاز به نوکیا هستند. این بخش همچنین مسئول توسعه محصولات جدیدی مانند تبلت N1 و پروژههای واقعیت مجازی بود.
قرارداد عدم رقابت با مایکروسافت و محدودیتهای قانونی
یکی از مهمترین چالشهای پیش روی نوکیا برای بازگشت به بازار گوشی، قرارداد پیچدهای بود که با مایکروسافت امضا کرد. طبق این قرارداد، نوکیا تا پایان سهماهه دوم سال 2016 میلادی حق استفاده از برند خود روی محصولات اسمارتفون را نداشت. این محدودیت قانونی موجب شد تا دوستداران این برند برای مدتی نسبت به آینده گوشیهای نوکیا نگران باشند.
این قرارداد اما شامل برخی استثنات میشد. نوکیا میتوانست در حوزههای دیگر سختافزار فعالیت کند و همین امر موجب شد تا شرکت با عرضه تبلت N1 نشان دهد که همچنان توانایی رقابت در بازار مصرفکننده را دارد.
تبلت N1: نمادی از استراتژی جدید نوکیا
تبلت N1 اولین محصول نوکیا پس از جدایی از مایکروسافت بود که استراتژی جدید این شرکت را به نمایش گذاشت. این محصول نشان داد که نوکیا قصد ندارد به روش سنتی و پرریسک تولید کنندگان قدیمی ادامه دهد، بلکه راهکارهای جدیدی را انتخاب کرده است.
مدل کسبوکار بدون کارخانه
نوکیا برای تولید تبلت N1 از مدل نوآورانهای استفاده کرد. این شرکت طراحی و مهندسی محصول را خود انجام داد، اما تولید فیزیکی آن را به یک شرکت چینی واگذار کرد. این روش ریسک مالی را به شدت کاهش میدهد و به نوکیا اجازه میدهد بدون سرمایهگذاری کلان در خطوط تولید، محصولاتی با کیفیت بالا به بازار عرضه کند.
- کاهش هزینههای ثابت: عدم نیاز به راهاندازی خط تولید اختصاصی
- انعطافپذیری بیشتر: امکان تغییر سریع در حجم تولید بر اساس تقاضای بازار
- دسترسی به بازار بزرگ چین: همکاری با تولیدکنندگان محلی برای نفوذ به بازار آسیا
- تمرکز بر طراحی و نوآوری: آزادی عمل بیشتر برای تیمهای تحقیق و توسعه
استراتژی بازگشت به بازار گوشیهای هوشمند
خبرها حاکی از آن بود که مدیران ارشد نوکیا برنامههای دقیقی برای بازگشت قدرتمندانه به دنیای اسمارتفونها دارند. این بازگشت اما با چالشهای بزرگی روبروست. بازار گوشیهای هوشمند در سال 2016 و پس از آن، عرصه رقابت بسیار شدیدی بین برندهای مختلف بود.
غولهای جدید چینی و چالش رقابت
در زمانی که نوکیا قصد بازگشت به بازار را داشت، برندهای چینی مانند هواوی، شیائومی، Oppo و Vivo سهم قابل توجهی از بازار جهانی را تصاحب کرده بودند. این شرکتها با ارائه گوشیهایی با قیمت مناسب و مشخصات فنی بالا، رقابت را برای همه دشوار کرده بودند. ورود دوباره نوکیا به این بازار، نیازمند استراتژی هوشمندانهای بود تا بتواند در برابر این رقبای قدرتمند جایگاهی برای خود دست و پا کند.
برند نوکیا: یک سلاح دو لبه
نوکیا برندی با اعتبار تاریخی فراوان دارد. بسیاری از مصرفکنندگان هنوز هم نوکیا را با کیفیت و دوام میشناسند. اما این برند در سالهای آخر فعالیتش در بازار گوشی، با تصاحب مایکروسافت و عرضه محصولات مبتنی بر ویندوز فون که موفقیت زیادی کسب نکردند، کمی از اعتبار خود را از دست داده بود. بازگرداندن اعتماد مصرفکنندگان و یادآوری روزهای شکوهمند نوکیا، یکی از اولویتهای اصلی بازاریابی این شرکت بود.
انتخاب سیستم عامل اندروید: تصمیمی اجتنابناپذیر
یکی از مهمترین تصمیماتی که نوکیا باید میگرفت، انتخاب سیستم عامل مناسب برای محصولات جدیدش بود. در گذشته، نوکیا به دلیل تعهد به سیستم عامل ویندوز فون، نتوانسته بود از محبوبیت روزافزون اندروید بهرهمند شود. اما برای بازگشت به بازار، انتخاب اندروید تقریباً اجتنابناپذیر بود.
استفاده از اندروید به نوکیا اجازه میداد به اکوسیستم گستردهای از برنامهها دسترسی داشته باشد. همچنین، کاربران بسیاری وجود داشتند که آرزو داشتند سختافزار باکیفیت نوکیا را با سیستم عامل محبوب گوگل تجربه کنند. انتظار میرفت نوکیا نسخه سفارشیشدهای از اندروید را معرفی کند که تجربه کاربری منحصر به فردی را ارائه دهد.
همکاری استراتژیک و مدل تولید جدید
بر اساس الگوی موفق تبلت N1، نوکیا قصد داشت برای تولید گوشیهای هوشمند جدید نیز از همین روش استفاده کند. در این مدل، نوکیا مسئولیت طراحی، مهندسی و کنترل کیفیت را بر عهده میگرفت، اما تولید و توزیع محصول به شرکتهای دیگر واگذار میشد. این استراتژی چندین مزیت مهم داشت:
- حداقل ریسک مالی: عدم نیاز به سرمایهگذاری سنگین در تأسیسات تولیدی
- سرعت بیشتر در ورود به بازار: استفاده از ظرفیت تولیدکنندگان موجود
- تمرکز بر نقاط قوت: تمرکز بر طراحی و نوآوری به جای تولید
- انعطافپذیری در تأمین قطعات: دسترسی به شبکه تأمینکنندگان شرکای تولیدی
اکتساب آلکاتل-لوسنت و تقویت بخش شبکه
در حالی که بحثهای مربوط به بازگشت نوکیا به بازار گوشی مطرح میشد، این شرکت اقدام به خرید شرکت آلکاتل-لوسنت کرد. این اکتساب بزرگ نشاندهنده تمرکز جدی نوکیا بر بخش شبکههای ارتباطی بود. این حرکت استراتژیک موقعیت نوکیا را در بازار تجهیزات مخابراتی تثبیت کرد و پایه مالی قویتری برای سرمایهگذاری در سایر حوزهها فراهم آورد.
خرید آلکاتل-لوسنت همچنین نشان داد که نوکیا قصد دارد تنوع کسبوکار خود را افزایش دهد و وابستگی خود به بازار گوشی موبایل را کاهش دهد. این استراتژی هوشمندانه به شرکت اجازه میداد تا در صورت موفقیت در بازار گوشی، سود قابل توجهی کسب کند و در صورت شکست، همچنان از درآمد بخش شبکه بهرهمند شود.
اهمیت بازار چین برای استراتژی نوکیا
نوکیا به خوبی میدانست که بازار چین یکی از مهمترین بازارهای دنیا برای گوشیهای هوشمند است. همکاری با تولیدکنندگان چینی برای تبلت N1 نشان داد که نوکیا قصد دارد از پتانسیل این بازار بهرهبرداری کند. نفوذ به بازار چین با اعتبار برند نوکیا و قیمتگذاری مناسب، میتوانست فروش تضمینشدهای را برای این شرکت فراهم کند.
چالشهای پیش روی نوکیا در بازگشت به بازار
بازار گوشیهای هوشمند در مقایسه با دوران اوج نوکیا، تغییرات بنیادین کرده بود. برخی از مهمترین چالشهای پیش روی این شرکت عبارت بودند از:
- رقابت شدید قیمت: حضور برندهای چینی با محصولات ارزانقیمت و باکیفیت
- تغییر انتظارات کاربران: نیاز به نوآوری مداوم در نرمافزار و سختافزار
- ضعف زنجیره تأمین: دیر رسیدن به بازار نسبت به رقبا
- تغییر کانالهای فروش: اهمیت روزافزون فروش آنلاین
- هزینههای بازاریابی: نیاز به سرمایهگذاری کلان برای بازگرداندن اعتبار برند
نقش هواداران در بازگشت نوکیا
یکی از مزیتهای بزرگ نوکیا، وجود پایگاه وفاداری از هواداران بود که هنوز به کیفیت و دوام محصولات این شرکت ایمان داشتند. بسیاری از کاربران خاطرات خوشی از گوشیهای قدیمی نوکیا داشتند و مشتاق بودند تا تجربه استفاده از این برند را با تکنولوژیهای روز مجدداً تجربه کنند. نوکیا میتوانست از این مزیت برای رقابت با برندهای جدید استفاده کند.
جمعبندی: آیا نوکیا میتواند دوباره بدرخشد؟
بازگشت نوکیا به بازار گوشیهای هوشمند یک چالش بزرگ اما نه غیرممکن بود. این شرکت با برند قوی، تجربه فنی طولانی و استراتژی جدید تولید، پتانسیل لازم برای رقابت را داشت. اما موفقیت در بازار گوشیهای هوشمند نیازمند چیزی فراتر از گذشتهی درخشان بود. نوکیا باید محصولاتی نوآورانه با قیمت رقابتی عرضه میکرد و تجربه کاربری بینظیری را ارائه میداد. آینده نشان میداد که آیا این غول فنلاندی میتواند دوباره جایگاه خود را در میان غولهای تکنولوژی بازیابی کند یا خیر. آنچه مسلم بود، این که نوکیا برندی بود که به سادگی نمیتوانست از تاریخ موبایل محو شود و تلاش برای بازگشت، گامی در جهت احیای یک میراث ارزشمند بود.
نظرات
0دیدگاه خود را ثبت کنید
برای ارسال نظر و مشارکت در گفتگو، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.